کتاب نظری، جملات بی متن، در حوزه زبان‌شناسی متن، برای اولین بار در سال 2012 در انتشارات ارمان کولَن (Armand Colin)، در شهر پاریس  به زیر چاپ رفت. در این کتاب، دومینیک منگنو بر موضوعیت جملات کوتاه بی‌صدا و بی‌متن – مثل جملات قصار و پندآموز، شعارهای سیاسی، ضرب‌المثل‌ها، حقیقت‌های کلی، عناوین مطبوعاتی و غیره - جدا‌شده از ساختار اصلی اولیه و حاضر در کلام شفاهی یا کتبی گویش‌وران در یک جامعه زبانی مشخص، در این خصوص زبان فرانسه، تمرکز و بدین امر مهم تاکید می‌کند که معنا – تفسیر یک جمله کوتاه ماخوذ و مجزا از ساخت دستوری-کلامی اصلی اولیه با معنای همان جمله که در بافت و ساخت ثانویه (énonciation aphorisante) در جایی (بافت کلامی) دیگر توسط کاربری دیگر به‌کار برده می‌شود یکسان نخواهد‌بود. به نظر منگنو، فهم همچون گزاره‌ایی به شرایط خاص شکل‌گیری گفتار بستگی مستقیم داشته و در نهایت منجر به غیریت (altérité) در سخن گوینده (فعلی) می‌شود.

گفتار حاضر به معرفی مقالة «نظریه، تاریخ، زمینه» نوشتة هاو جونز، می‌پردازد و در انتها چند نکته در خصوص آن مطرح می‌کند. مقاله کلاً از پنج بخش تشکیل شده است. در بخش اول، به‌عنوان مقدمه، نویسنده ابتدا به این نکته می‌پردازد که عصر طلایی حیات نظریة انتقادی به سر آمده است زیرا مجموعه عوامل و شرایطی که زمینه‌ساز شکل‌گیری جریان نقادانه شدند یا از بین رفته‌اند و یا بسترساز جریان‌های دیگر شده‌اند. از میان رفتن شرایط و مبانی تعیین‌کننده، البته، این حُسن را داشت که عقاید و آراء متنوع‌تری پا به عرصة نظریه‌پردازی گذاشته و تکثُر بیشتری را به وجود آوردند. اما به لحاظ تاریخی، سرآغاز کار نظریة انتقادی را نویسنده به‌درستی به کار مکتب فرانکفورت نسبت داده و اقدامات سران این مکتب را از جمله، به این دلیل مهم و تأثیرگذار می‌داند که در یکی از پرتنش‌ترین برهه‌های تاریخ این نظریه، در دهه‌های اویل قرن بیستم، به نقدِ نظام سرمایه‌داری می‌پردازد. اساس کار مکتب فرانکفورت را انتقاد از «عقلانیت ابزاری» که هر چیز را فقط برای منفعت آن در نظر می‌‌گیرد، شکل می‌دهد.

این نوشته به معرفی‌ و نقد مقاله «فمینیسم» نوشتۀ سوزان هکمن می‌پردازد. در بخش معرفی گزیده‌ای ای از روند تاریخی‌ جریان فمینیسم و عرصه‌های مختلفی‌ که از نگاه هکمن این مکتب از آن گذر کرده است در اختیار خوانندگان قرار می‌گیرد. سپس، در بخش نقد و بررسی به اشکالات رویکرد هکمن به فمینیسم پرداخته شده است. در این قسمت از مقاله برای روشن شدن کاستی‌های متن هکمن، نظریات الن شوالتر، فمینیست آمریکایی‌، در مورد تقسیم‌بندی انواع فمینیسم مورد استفاده قرار گرفته است. در پایان، به نقاط قوت و ضعف مقاله هکمن و هم‌چنین نتایجی‌ که این نقاط قوت و ضعف برای خوانندگان در بر‌دارند اشاره شده است.

ساختارنگری یکی از مهم‌ترین جنبش‌های فکری سدۀ بیستم است که خاستگاه آن به نظریۀ زبان‌شناسی و نشانه‌شناسی فردینان دو سوسور برمی‌گردد. توجه به ساختار موجود در پس پدیده‌های فرهنگی و کشف و دسته‌بندی قواعد کلی حاکم بر آن ساختارها هدف اصلی ساختارنگران است. با گذشته چند دهه از ظهور ساختارنگری در علوم انسانی و وارد آمدن نقدهای اساسی بر مفروضات و روش آن، این روی‌کرد همچنان اهمیت خود را، به‌خصوص در نقد ادبیات و فرهنگ، حفظ کرده است و در تمام کتاب‌های راهنما و درس‌نامه‌هایی که در حوزۀ نظریۀ ادبیات منتشر می‌شوند همواره فصلی به این جنبش دوران‌ساز اختصاص می‌یابد. یکی از مشهورترین این کتاب‌ها راهنمای راتلج به نظریۀ نقد ادبیات و فرهنگ است، که ویراست دوم آن در سال 2013 منتشر شد. جستار حاضر به نقد و بررسی فصل «ساختارنگری و نشانه‌شناسی» این کتاب می‌پردازد و پس از اشاره‌ای کوتاه به قوت آن (خوش‌خوان بودن و جنبۀ آموزشی قوی) ضعف‌ها و کاستی‌های نظری و ساختاری آن بحث می‌شوند، که جا داشت در ویراست دوم (که تفاوتی با متن این فصل در چاپ نخست کتاب ندارد) برطرف شوند.

این فصل، نقدِ ادبی مارکسیستی، از چهار بخش اصلی تشکیل شده است. بخش آغازین با سیری در آراء کارل مارکس آغاز می­‌شود. نویسنده پس از طرح نسبتاً طولانی نظراتِ مارکس به سروقتِ نظرات اعضایِ مکتب فرانکفورت می­‌رود. مکتب فرانکفورت در سال 1923 ــ رسماً به عنوان موسسۀ تحقیقات اجتماعی در دانشگاه فرانکفورت ــ پایه­‌ریزی و سازماندهی شد. اکثرِ اعضای این گروه فرهیخته متفکّران مارکسیستی بودند که در واقع برخی از برجسته­‌ترین متفکّرانِ زمانۀ خود هم محسوب می­‌شدند. نویسنده در ادامه به پسامارکسیسم و نظریۀ گفتمان و تفکّرات آنتونیو گرامشی، مارکسیست بلندآوازۀ ایتالیایی، می­‌پردازد که نشانگر شکافی جدّی با آراءِ پیشین است. او اَعمال اجتماعی و فرهنگی را به اقتصاد (یا بر عکس) کاهش نمی­‌دهد. نویسنده در پایان این فصل آراء اِسلاوی ژیژک، فیلسوفِ متنفد اسلوونیایی، را عرضه می­‌کند که به مفهوم خاصی نمایانگر بازگشت به اندیشه­‌های کارل مارکس است.

مقاله «روایت و روایت‌شناسی» اثر پاول ویک، بخشی از کتاب نظریۀ نقادانۀ فرهنگی است. مقاله دو بخش دارد: مطالعات کلاسیک و پساکلاسیک روایت‌. در بخش اول، ابتدا به تفاوت داستان و پی‌رنگ، و برخی سایر چالش‌های این تمایز اشاره می‌شود: «داستان از یک رسانه به رسانۀ دیگر جابجاپذیر است، حال آن‌که پی‌رنگ، متن-وابسته است». سپس، سایر عناصر از جمله زمان، زاویۀ دید، کانونی‌شدگی، و شش مولفۀ روایتگری معرفی می‌شود. در بخش دوم، چند مبحث بررسی می‌گردد: سطوح روایت، فراداستان، و پسامدرنیسم، روایت به مثابۀ نظریه‌ای نقادانه، تاریخ و روایت و اختلاف روایت‌شناسی با فمنیسم. ویک جمع‌بندی می‌کند: «نظریۀ روایت، نقشی مهم در نظریۀ نقادانه و فرهنگی ایفا می‌کند». این مقاله چند ضعف تألیف دارد: الف) تحلیل گزینشی سیر مطالعات روایت ب) انباشتگی مقاله از اطلاعات صرف و کلی. ج) عدم اشاره به سایر مولفه‌های اصلی روایت‌شناسی. د) عدم اشاره به سایر پیوندهای روایت‌شناسی با سایر رشته‌ها ه) عدم اشاره به سویه‌های جدید روایت از جمله روایت‌شناسی شناختی.

مطالعه و بررسی ادبیات ساختارگرا با نام‌هایی همچون رولان بارت، تزوتان تودورف، ژرار ژنت و ... همراه است که نه تنها به تفسیر ادبیات بل به بررسی ساختارهای آن می‌پردازند. ژرار ژنت (2018-1930)، نظریه‌پرداز و منتقد فرانسوی از چهره‌های برجستة حرکت‌های فکری دوران معاصر و با جنبش ساختارگرایی همراه است. شهرت و تأثیر‌گذاری ژنت پیامد مطالعة ساختارگرایانه او از روایت است که در پی آن جامع‌ترین چارچوب‌های تحلیل متون روایی را مطرح می‌کند. رئوس مطالب روایت‌شناسی ژنت حاصل بانفوذ‌ترین نوشتار او دربارة گفتمان روایت جستاری در باب روش است. این جستار قسمتی از اثر سه جلدی او یعنی آرایه‌ها و بخش عمدة آرایه‌های 3 را تشکیل می‌دهد. در این اثر، ژنت بر داستان و نیز بر چگونگی بیان آن تأکید دارد. او روایت را به عنوان تعامل میان آن چه گفته می‌شود (داستان) و چگونگی بیان داستان (روایت) مطالعه کرده و دیدگاه ساختار روایی خود را ارائه داده است. این اثر می‌تواند مرجعی برای پژوهشگران در حوزة روایت‌‌‌شناسی باشد.

پژوهش حاضر به بررسی کیفیت و اثربخشی کتاب راهنمای معلم ویژن 1 می‌پردازد که در سال‌های اخیر به عنوان یک مرجع کلیدی جهت کمک به معلم پایه دهم طراحی و تدوین شده است. در این پژوهش، 14 تن از معلمان زبان انگلیسی دارای تجربه با دریافت اجازه در مصاحبه‌ای نیمه ساخت‌مند شرکت نمودند. به منظور حصول اطمینان از کیفیت و اعتبار داده‌های مصاحبه از تکنیک بازبینی توسط مشارکت کنندگان (Flick, 2014) استفاده شد. یافته‌های مصاحبه نشان می‌دهد که کتاب راهنمای معلم ویژن 1 از پنج مقوله یعنی عدم جامعیت مطالب و انعطاف پذیری کتاب، عدم پرورش توانش بینافرهنگی و تفکر انتقادی در معلم، ارایه رویکرد تجویزگرا و یکنواخت در فرآیند تدریس، عدم پیش‌بینی مشکلات یادگیری و عدم ارایه راهکارهای مناسب در جهت رفع آنها، و عدم ایجاد انگیزه مثبت در معلم مورد انتقاد قرار می‌گیرد. به علاوه، یافته‌ها نشان می‌دهد معلمان کتاب ویژن 1 بر این عقیده‌اند که این کتاب مصداق کامل یک "نسخه مجددا بسته‌بندی شده" (repackaged version) در مجموعه کتب جدید التالیف است.

هدف از این مقاله بررسی انتقادی کتاب «انگلیسی ویژه: منبعی آموزشی برای درس زبان انگلیسی در مدارس ویژه مناسب برای پایه‌های هفتم تا نهم» نوشته هایده ووسکه است که با هدف آموزش زبان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی به دانشآموزان دارای مشکلات یادگیری در پایه‌های هفتم تا نهم در مدارس آلمان تدوین شده است. با توجه به معیارهای پیشنهادی نقد شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی، نقاط قوت و ضعف شکلی و محتوایی اثر بررسی، و سپس پیشنهادهایی برای بهبود اثربخشی کتاب و متناسب‌سازی آن برای دانش‌آموزان سایر کشورها ارائه گردید. از مهم‌ترین نقاط قوت کتاب می‌توان به تنوع موضوعی و استفاده از کاربرگ‌های متنوع اشاره نمود. مسائلی که می‌تواند در چاپ‌های بعد یا هنگام متناسب‌سازی اصلاح شود عبارت‌اند از: دشواری خواندن متون داستانی، سیاه‌وسفید بودن کاربرگ‌ها، دشواری تطابق کاربرگ‌ها و توضیح‌ها مربوط به آنها، و تمرکز بیش‌ازحد بر فرهنگ کشورهای انگلیسی‌زبان که ممکن است کاربرد کتاب را برای کشورهای دیگر محدود کند.

شش چهره از شخصیت‌های مهم و بنام ادبی سده نوزدهم ایتالیا در این اثر به ترجمه روان و زیبایی به زبان فارسی درآمده‌اند. آثار انتخابی از هرکدام از این شعرا علاوه بر معرفی اجمالی بوطیقای شعری و مهم‌ترین بن مایه‌ها و دغدغه‌های هنری ایشان، به خوبی از جایگاه و نقش آنها در شرایط سیاسی و فرهنگی حاکم در ایتالیای سده نوزدهم و سال‌های آغازین قرن بیستم پرده بر می‌دارد. لذا کتاب معرفی شده در این نقد می‌تواند با توجه به امکان تطبیق متون در دو زبان فارسی و ایتالیایی هم به عنوان کتاب کمکی برای درس ترجمه ادبی معرفی گردد و هم با عنایت به شرح حال جامعی که بر فعالیت‌های ادبی و آثار هر نویسنده‌ای ارائه گشته‌است، در درس تاریخ ادبیات قرن نوزدهم مورد استفاده قرارگیرد.

هدف از این یادداشت بررسی انتقادی کتاب دستور زبان ایتالیایی: ساخت واژه تألیف آنتونیا شرکاء است که با هدف آموزش صرف دستور زبان ایتالیایی به دانشجویان سال دوم دوره کارشناسی رشته زبان ایتالیایی تهیه و تدوین شده است. کتابی آموزشی در زمینه صرف یا تجزیه دستوری که در آن نویسنده به بررسی ویژگی‌های یک واژه فارغ از نقش آن در جمله می‌پردازد. با توجه به معیارهای پیشنهادی نقد شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی، نقاط قوت و ضعف شکلی و محتوایی اثر بررسی و سپس پیشنهادهایی برای اثربخشی بهتر کتاب ارائه گردید.

کتاب تحریک آزادی میں اردو کا حصہ، اثر محقق نامور معاصر معین الدین عقیل، می‌باشد. کتاب مذکور چاپ سال 2008، یکی از آثار ارزندة این پژوهشگر است که در آن، تاریخچة زبان اردو از حیث اسلام‌گرایی، ملی‌گرایی، آزادی‌طلبی و تاثیر آن در تقویت ذهنیت اسلامی و ارتقا شعور اجتماعی مسلمانان، ارائه داده است. نگارنده، در اینجا، تمامی ریخت‌ها و گونه­‌های ادبی و غیرادبی اردو اعم از شعر و نثر ادبی حتی سخنرانی­‌ها،خطبه­‌ها و قراردادها را مورد مطالعه قرار داده است. معرفی نهضت‌های مذهبی، سیاسی و ادبی در باب این مقوله، ارزش علمی و داده‌های این پژوهش را افزوده است.

تغییرات اجتماعی جامعه امروز به ایجاد برخی پدیده های زبانی، همچون زبان مخفی منجر شده که بیشتر در میان نسل جوان و اقشار پایین دست جامعه کاربرد یافته است: زبانی که به هدف متمایز ساختن خود از سایرین به یک مد گفتاری مبدل شده و برای حفظ راز حرفه خود از سایر اقشار استفاده می شود. اما زبان مخفی به عنوان پدیده ای نوظهور، نه تنها توجه، بلکه حتی به سبب عدم فهم کلام نسل جوان و نواندیش، نگرانی زبانشناسان و جامعه شناسان را بر انگیخته است. روش پژوهش، روش کتابخانه ای است و سعی می گردد تا با شناساندن پدیده زبان مخفی و نیز بررسی تفاوت های آن با زبان خودمانی در زبان و به خصوص زبان روسی، به بحث پیرامون ابعاد پیچیده این تنوع زبانی پرداخته شود. فرض می گردد زبان مخفی، دارای نظام و قوانین زبانی مخصوص به خود است، دستخوش دگرگونی می گردد و مقوله ای پویا و رو به تکامل است. زبان مخفی و زبان خودمانی، دو تنوع زبانی متمایز با کارکردهای متفاوت هستند که با گذشت زمان منسوخ و از نو ساخته می شوند.